Czy odra jest niebezpieczna? Objawy i powikłania choroby

zdjęcie artykułu cosmedica

W ostatnich latach odnotowujemy coraz więcej przypadków zachorowań na odrę. Z tym problemem ma do czynienia nie tylko Polska, ale cała Europa, a zwłaszcza nasi wschodni sąsiedzi, Ukraińcy, u których, jak wynika z najnowszych informacji, odnotowano ponad 35 tysięcy zachorowań od początku 2018 roku. Odra kojarzy się z chorobą wieku dziecięcego i być może dlatego, że od ponad 20 lat są na nią obowiązkowe szczepienia, nie przywołuje już złych wspomnień. Jednak powikłania po przebyciu tej choroby mogą być niezwykle ciężkie.

 

Szczepionka przeciw odrze

Odra to zakaźna choroba wieku dziecięcego wywołana przez wirus odry (paramyxowirus). Jak podają lekarze i eksperci jedyną skuteczną metodą ochrony przed zachorowaniem jest szczepionka. Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, po podaniu dwóch dawek szczepionek skuteczność ochrony wynosi około 98-99% i utrzymuje się do końca życia. Podawanie szczepionek przecie odrze jest w Polsce obowiązkowe od 1975 roku. Przed tą datą liczba zachorowań wynosiła od 70 000 do 130 000 w latach pomiędzy epidemiami oraz nawet do 200 000 w latach, w których wybuchały epidemie. Szczepionkę podaje się jako MMR (przeciw odrze, różyczce i śwince). Bezpłatne i obowiązkowe dawki są dwie: pomiędzy 13 a 15 miesiącem życia i w 10. roku życia. Ta skojarzona szczepionka jest bezpieczna.

 

Objawy choroby  i możliwe powikłania

Odra bardzo łatwo się rozprzestrzenia. Chorują na nią przede wszystkim osoby nieszczepione bądź z obniżoną odpornością. Choroba przenosi się drogą kropelkową, a okres jej wylęgania trwa od 10 do 14 dni i początkowo oprócz pogorszonego samopoczucia nie odnotowuje się innych objawów. Na około 2 dni przed pojawieniem się charakterystycznej dla odry wysypki, można zaobserwować gorączkę, silny i męczący kaszel, katar, zapalenie spojówek, zaczerwienione oczy oraz światłowstręt. Po kilku dniach występuje czerwona wysypka, która zaczyna zlewać się w plamy. Następnie wysypka staje się brunatna i złuszcza się.

Choć odra nazywana jest chorobą wieku dziecięcego, to mogą chorować na nią również dorośli. Wówczas objawy są takie same, jednak może zdarzyć się, że przebieg choroby, zwłaszcza w przypadku osłabionego organizmu, będzie cięższy.

Nie można bagatelizować odry, choć może wydawać się, że to cięższa forma przeziębienia z wysypką. Nawet jeśli dziecko bądź dorosły przejdą odrę łagodnie, to jednak są narażeni na liczne powikłania, które mogą okazać się znacznie poważniejsze niż sama choroba.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego szacuje, że około 30% zachorowań przebiega z powikłaniami, najczęściej zaś powikłania dotyczą dzieci do 5. roku życia oraz dorosłych powyżej 20. roku życia. Do powikłań należą:

  • zapalenie ucha środkowego,
  • zapalenie płuc,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • zaburzenie wzroku,
  • ostre zapalenie mózgu,
  • podostre stwardniające zapalenie mózgu.

Ostatnie, rzadko występujące powikłanie, podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE), to poważna, przewlekła choroba, która może pojawić się po kilku latach od zachorowania na odrę, dotyczy zwłaszcza dzieci poniżej 12. roku życia. W konsekwencji SSPE u chorego zaczyna się postępujące otępienie, brak koordynacji ruchowej, ataksja (problemy z utrzymaniem równowagi), mioklonie (gwałtowne i nagłe skurcze występujące nieregularnie). W ostrym przypadku choroby dochodzi do zgonu w ciągu 1-2 lat.

Wzrost liczby zachorowań na odrę niepokoi. Jesteśmy daleko od epidemii, ponieważ liczba wykrytych przypadków nie jest duża, jednak warto pamiętać o tym, że część osób chorych na odrę wymaga hospitalizacji, a choroba może zakończyć się poważnymi powikłaniami. Dlatego tak ważna jest zbiorowa profilaktyka, która uchroni przed zachorowaniami, czyli szczepionki. Ma to duże znaczenie szczególnie dla osób z obniżoną odpornością bądź takich, które np. z powodów zdrowotnych nie mogą się zaszczepić.